Er lýðræðið að virka?

Ég er algerlega heilluð af bók sem ég er að lesa. Hún er ekki til prófs blessunin því miður en ég get ekki hætt að lesa. Og svo er ég orðin alveg brjáluð inn í mér þannig að ég verð að létta á mér.

Fyrir um 2300 árum síðan skrifaði Platon og lagði Sókratesi í munn eftirfarandi:

"þú hrópar húrra fyrir mönnum sem hafa fordekrað Aþeninga með því að láta allt eftir þeim, og hlaðið ofan í þá öllu sem þeir hafa beðið um. Sagt er að þeir hafi gert borgina mikla. Staðreyndin er hins vegar sú að hún bólgnar af graftarkýli - svo er þessum gömlu leiðtogum að þakka - en þessa verður fólk ekki vart. Og ástæðan er sú að þeir hafa fyllt borgina af höfnum, slippum og sköttum og annarri þvílíkri heimsku án þess að skeyta um hófsemi eða réttvísi". (Gorgías, bls 518-519.)

Er það ekki soldið sorglegt að sjá að samfélag manna læri aldrei neitt? Það sem er enn verra er að Sókrates þrasar við karl að nafni Kallíkles sem stendur fyrir einstaklingshyggju og honum tekst ekki að kveða karl í kútinn.

Ég og móðursystir mín áttum samtal í gærkveldi þar sem við ræddum pólitík þessa lands. Ég sagði henni að í stjórnmálaheimspeki hefði kennari vor sagt að þrasið á milli flokka væri ekki vegna þess að menn væru ekki sammála um að það þyrfti t.d. að lækka skatta heldur væri þrasið um hvaða leiðir ætti að fara þeim málum. Þannig að þegar maður kýs flokk er maður að kjósa leið að breytingum samkvæmt þessu. Þannig að kjósi maður sjálfstæðismenn er maður að fara þá leið að lækka skatta hjá ríka fólkinu en kjósi maður ukkað annað t.d. vinstri græna, lækkar maður ekki skatta af því að það er ekki sniðugt eins og stendur.

Sjálfstæðisflokkurinn er svo skammaður fyrir að lækka ekki skatta. En hann svarar því til að hann hafi lækkað skatta. Sem er alveg rétt, hjá ríka fólkinu. Þannig að loforð þeirra stendur. Þeir segja bara í kosningum að þeir ætli að lækka skatta en aldrei hvernig. Og nú er það ljóst að þeir segja heldur ekki hverjir verði þess njótandi. Ef þeir segðu frá því hvernig þeir ætli að lækka skatta þá er spurning hvort flokkurinn yrði kosinn yfirleitt.

Pólitík er sem sagt bara mælskubrölt. Og sá sem mælir af mikilli list er kosinn eins og á tímum Platons. Platon er einmitt að gagnrýna slíka mælskulist í Gorgíasi þ.e. þar sem tilgangurinn er einungis að sannfæra fólk um hvað eina sé satt eða rétt. Ekki að segja neitt að viti heldur að sannfæra af kappi (ætlaði Einar Ben ekki að plata Norðurljósin inn á útlendinga?). Eftir þetta spjall las ég svo í Gorgíasi:

Þegar Platón gagnrýnir mælskulistina, er hann jafnframt að deila á lýðræðið. Áróður og sannfæringarbrögð virðast vera óhjákvæmilegir fylgifiskar lýðræðisskipulags: þegar stjórnmálamenn verða að keppa um hylli kjósenda til að halda völdum eða krækja sér í þau, eru þeir tilneyddir að beita öllum tiltækum ráðum til að afla skoðunum sínum vinsælda. Og þeir verða að hafa skoðanir á öllum málum, líka þeim sem þeir hafa engan skilning á og eru ekki dómbærir um.
( Inngangsorð Eyjólfs Kjalars Emilssonar, Gorgías, bls. 29.)

Hvað er í stöðunni? Að hætta að taka þátt samfélaginu og ota einungis sínum tota með því að reyna að svíkja undan sköttum eða hugsa um sig og sína og spá ekkert í lýðræði meir og hætta að kjósa? Reyna að lifa lífinu sínu eins og það er og fylgja þeim straum sem er sniðin að manns fjárhagslega stakki? Ég sé ekki að neitt sé að fara breytast. Það hefur ekki gert það í amk 2400 ár.
Ja hérna hér. Meira hvað maður getur orðið pirraður. Góðir hlutir hafa svo sannarlega gerst en hægt. En græði og lygi virðast alltaf bera sigur úr býtum. Nema í ævintýrum. Eru græðgi og lygi ekki hluti af lýðræðinu?